زهانیها و باغداران    گرامی

قبل از هر سخن فرار سیدن بهار طبیعت را تبریک  گفته و سالی خوش و پر از نعمتهاهی الهی را برایتان آرزو مندم

و اما بعد امسال همانطور که شاهد بودم همانند سال گذشته زمستان نسبتا گرمی را پشت سر گذاشتیم و  خصوصا در اسفند ما دمای بالای هوا موجب  زنده شدن   اکثر درختان گردیده است  که این امر خطر سرما زدگی را در ایامی که در پیش رو داریم افزایش میدهد

خصوصا با توجه به ا خطاریه ای که کمیته مرکزی سرمازدگی کشور  برای استانهایی نظیر  خراسان (شمالی ،رضوی  و جنوبی)صادر نموده است  بدین محتوا که به احتمالا بالا تقریبا از روز یکشنبه اول فروردین ماه  سال نو  جبهه هوای سردی  هوای این استانها را فرا خواهد گرفت   و از طرفی چون اینجانب  کارهای این کمیته را در استان انجام می دهم  لذا تصمیم گرفتم در این روزهایی که احتمال خطر سرما زدگی  در استان وجود دارد نسبت به درج اطلاعات مورد نیاز باغداران در جهت مقابله با این پدیده  طبیعی  اقدام نمایم

ابتدا باید  ذکر نمایم همانطور که خود شاهدید هر ساله سرما خسارات فراوانی با باغداران این منطقه وارد می نماید خصوصا میوه هایی مانند زرد آلو سیب ،هلو گوجه  سبز  و حتی در سال گذشته توت   همانطور که در ادامه بیان خواهم نمود این  خسارت بیشتر به خاطر سرمای بهاره  می باشد  که در بیشتر کشورها خسارت این نوع سرما را کاملا کنترل نموده اند  گرچه تعدادی از روشها مستلزم صرف هزینه های گزافی می باشد که برای باغداران محلی این منطقه به صرفه نیست اما با روشهای معمولی که در انتها بیان می نمایم نیز می توان خسارت سرما را به حداقل رساند

در ابتدا بایستی تعریفی در خصوص سرمازدگی ارائه نمود

هنگامي که دماي هوا از صفر درجه پايين‌تر رود، گياهان حساس آسيب مي‌بينند و ميزان توليد آنها شديداً تحت تأثير قرار مي‌گيرد. بنابراين خساراتي که بر توليد کنندگان محصولات کشاورزي و در نتيجه به اقتصاد يک کشور وارد مي‌شود، مي‌تواند بسيار مخرب و جدي باشد

شرایط یخبندان و سرما به دو شکل ایجاد  می شود که عبارتند از

·        یخبندان جبهه ای  یا جابجایی Advective forst

·        یخبندان  تشعشعی Radiational forst

 در نوع یخبندان و سرمازدگی جبهه ای در اثر عبور یک جبهه هوای سرد از روی  یک منطقه بروز می کند  به طوریکه دمای آن  کمتر یا در حد دمای بحرانی برای محصولات خاص منطقه می باشد  شرایط وقوع یخبندان جبهه ای را می توان به وسیله باد شدید و آسمان ابری تشخیص داد  آسمان ممکن است ابرای یا نیمه ابرای باشد  در واقع ابرها ممکن است چنتد ساعت  بعد از رسیدن  جبهه سرد  به منطقه ظاهر شوند  اگر آسمان ابری باشد ستارها  خیلی قابل روئیت نیستند  و ماه رنگ پریده  به نظز می رسد  و امکان دارد  هاله ای  اطراف آن را گرفته  باشد  بعد از سرما زدگی جبهه ای می توان مشاهده نمد که خسارت  آن منحصرا  به برگهایی که در معرض آسمان هستند محدود نمی شود بلکه حتی علفهای  هرز زیر سایه گیاهان نیز آسیب می بینند  این نوع سرما زدگی مانند سرمای زمستان سال 1386 می باشد که در هیچ کجای دنیا روش مبارزه ای برای آن تعریف نشده است  و در این استان نیز ما خسارت بسیار بالایی متحمل شدیم

یخبندان تشعشعی در شرایط  آسمان صاف  و بدون  ابر واقع می گردد در هنگامیکه  تشعشع  خالص منفی باشد سطح  خاک و گیاه  سرد تر از  هوای اطراف  می شود در نتیجه  هوا در اثر  برخورد با این سطوح سرد تر و متراکم تر می گردد  هوای متراکم در سطح زمین باقی می مانند  و مرحله انتقال  حرارت ادامه می یابد  حاصل این امر پدیده ای بنام وارونگی  حرارت  می باشد  

این سرما زدگی در یک  محدوده معین و محیط محدود بذون اینکه  هوای سرد از سایر مناطق   نفوذ نماید  به وجود می آید  معمولا در اواخر پاییز و اوایل بهار زمانی که   گیاه فعال می باشد  اتفاق می افتد  اما امکان حفاظت گیاه جهت پیشگیری از سرمازدگی  در این نوعو جود دارد

قابل ذکر است که در این نوع سرمازدگی چون انتقال  دما از قسمت های مختلف بدن انسان به کندی صورت می گیرد  لذا انسان سرما را کمتر احساس می نماید  لذا موجب  اشتباه کشاورزان  در تشخیص ای نوع سرمازدگی می شود

این  نوع همان سرمای بهاره ایست  که همه ساله خسارت بالایی به باغداران مناطق مختلف از جمله زهان و حومه  وارد می نماید  که این نوع  سرمازدگی  در تمامی کشورهای دارای کشاورزی پیشرفته کاملا کنترل شده است  همانطور که در ابتدا ذکر نمودم با روشهای معموالی ذیل می توان از خسارت سرما  به نحو چشمگیری کاست

·         سرمازدگی بیشتر در چاله های سرمایی اتفاق می افتد  لذا باید در اراضی  دارای شیب مطلوب و طبیعی   هوای سرد به سمت پایین هر نوع مانعی در مسیر جریان هوا  وجود دارد حذف گردد

·         در اراضی که  خاک هوموسی و  شنی  و اصولا بافت سبک دارند  خطر سرما زدگی   تشعشعی  بسیار بالا است  لذا در چنین  اراضی توصیه می شود  سه روز قبل  بروز سرمازدگی  زمین آبیاری می شود  تا در زمان  وقوع  سرما خاک در   در مرحله ظرفبت مزرعه باشد

·         از استفاده از کودهای ازته  تا پایان خطر سرمازدگی  جدا خوداری شود

·         از انجام  هر گونه  عملیات خاک ورزی  نظیر شخم  و دیسک که موجب  ایحاد خلل و فرج  در خاک  می شود  تا  پایان   خطر سرما زدگی  اجتناب شود

·         اگر خاکی مورد عملیات خاک ورزی نظیر شخم  قرار گرفته شود  باید از طریق  فشرده  کردن و ابیاری  به اتتقال و ذخیره  گرما در آن کمک نمود  و از این طریق  این مشکل را بهبود بخشید

·         بهترین کار  مرطوب کردن مناسب  خاکهای خشک   پیش از و قوع یخبندان است به طوری که  خورشید بتواند  خاک را گرم نماید

·         حذف گیاهان پوششی  نظیر علفهای هرز  قبل از بروز سرما در کاهش  خسارت سرمازدگی تشعشعی  بسیار موثر است

·         برای حذف  علفهای هرز بهتر است  از علف کش استفاده نمائیم  و مطلوب است در زمان بروز سرما  سطح خاک عاری  از پوشش باشد

·         روشهای فعال در زمان بروز سرما  برای مقابله با سرما زدگی  در چنینن شرایطی  به شرح ذیل می باشد

·         استفاده از بخاری های باغی

·         ماشینهای باد

·         آب پاشها

·         آبیاری سطحس

·         مه سازها

·         لازم به ذکر است تولید کنندگان  بایستی حفاظت اولیه  را در زمانی که دمای محیط چند درجه بالاتر از دمای بحرانی است  آغاز کنند  و ضمنا پیشنهاد می شود  باغداران عزیز  در روزهایی که  یخبندان پیشبینی می شود  وسایل شان را جهت  اطمینان از اینکه درست کار می کنند مورد بررسی قرار دهند 

با توجه به حجم بالا مطالب  در این خصوص من خلاصه ای از آنها را بیان نمودم که در صورتی که باغداران عزیز مایل باشند می توانند این مطالب را به صورت کامل از اینجانب به صورت حضوری دریافت نمایند