چند ماه پیش و همین طور  در سال گذشته مطلب مفصلی در خصوص بیماری درختان زرشک که هم اکنون متاسفانه در زهان به حالت اپیدمی در آمده نوشته بودم  و اخطارهایی نیز به کشاورزان و ارگان های زی ربط داده بودم اما متاسفانه در آن زمان که ابتدای شروع آلودگی بود  اقدام خاصی در این خصوص صورت نگرفت تا شود آنچه نباید می شد

به هر حال از آن زمان تا کنون با همکاری کارشناسان مراکز تحقیقات و سازمان جهاد کشاورزی استان تحقیقاتی نسبتا جامعی در این خصوص انجام دادیم که خلاصه آن به شرح ذیل می باشد

بیماری زنگ زرشک

 این بیماری ابتدا در منطقه زهان و نوقند قهستان در سه سال پیش مشاهده شد در ابتدا مرحله واسط زنگ سیاه شناسایی گردید  و به همان گونه نیز معروف گردید اما با بررسی های دقیق ماکروسکوپیک و میکروسکوپیک  گونه دیگر از این خانواده به عنوان عامل بیماری شناخته شد

در حال حاضر نیز علاوه بر دو منطقه مذکور در روستاهای روشناوند ،درمیان  و افین و نیز شهرستان بیرجند  روستاههای فشاررود افضل آباد  روشناوند    مهران و عنید  نیز گزارش شده است

علائم

علائم این بیماری بر روی زرشک در ابتدا به صورت لکه های زرد یا نارنجی رنگ روی برگ و همچنین ساقه های جوان و میوه ظاهر می شود   که در انتهای فصل داخل لکه ها  و عموما در سطح فوقانی داخل برگ  یک یا چند  اندام تیره رنگ با یک قطره کوچک  مایع در  سطح آن ظاهر می شود

 اما در مراحل بعدی آلودگی درختان آلوده علائم جارویی شدن را نشان می دهند بدین ترتیب که تعداد زیادی شاخه از یک محل خارج می شود یا میانگره ها در یک نقطه کاهش یافته و نشانه های جارویی را نشان می دهند

علائم دیگری همچون کتابی شدن ساقه ها و  در نهایت در مواردی خشک شدن ساقه ها نیز مشاهده گردید 

 عامل آلودگی :

Regnum: Fungi
Divisio: Basidiomycota
Classis: Urediniomycetes
Ordo: Uredinales
Familia: Pucciniaceae
Genus: Puccinia
Species: Puccinia brachypodii

 عامل آن قارچی از خانواده زنگ ها به نام : Puccinia        brachypodii

 این قارچ  قبلا نیز در شمال کشور بر روی زرشک گزارش شده است

اما عامل این بیماری هیچ ارتباطی با زنگ سیاه و قهوه ای  بر روی غلات نداشته و از درخت زرشک آلوده به سایر درختان  منتقل نمی شود   اما مانند سایر قارچهای خانواده زنگ دارای میزبان واسط می باشد

مبارزه

·         اما عامل بیماری به صورت قاره نورد می تواند از منطقه ای به منطقه دیگر  توسط باد منتقل شود  بنابراین پیشگیری از آلوده سازی قارچ بسیار مشکل می باشد مگر کانون آلودگی یا میزبان واسط شناسایی و مبارزه بر روی میزبان واسط نیز انجام پذیرد

·         استفاده از قارچ کش های مناسب مانند تیلت

·         هرس شاخه های آلوده  و از بین بردن شاخه های حاصل از هرس